Over leven in een pastorie

…van een vrouw die haar handen vol heeft…

4 mei

Je loopt je dood tegemoet. Denken aan wat je achterlaat doet pijn, vreselijk veel pijn. Je had zo je dromen voor nu en later en toen de Duitsers oprukten sloeg de schrik je om ’t hart – je werkte zo hard om je dromen waar te maken en zou er nu nog iets van terecht komen? 

Je loopt je dood tegemoet. Dat was het risico van je acties. Dat wist je. Maar je had het niet gedacht. Je was misschien ook wel een beetje naïef geweest. Ach, hoorde dat ook niet gewoon bij je leeftijd? Jeugdige overmoed. Het verlangen om je te verzetten. Om op te komen voor je land, voor haar burgers, voor jezelf.

Je loopt je dood tegemoet en kijkt niet achterom. Je draagt de consequenties van je daden. Trots, omdat je je niet zo maar gewonnen hebt gegeven. Nederland mocht dan wel op 15 mei 1940 de capitulatie hebben getekend, dat betekende niet dat alle Nederlanders zich zo maar lieten bezetten. Het versterkte de drang om op te staan, om in stilte in opstand te komen.

Je loopt je dood tegemoet en om deze laatste gang te maken moet je wel vooruit kijken. Je enige houvast is nog de Heer… Je weet dat je leven hier en nu geleefd is, je weet dat er hier geen redding meer komt, deze gang is onafwendbaar, het vonnis is voltrokken, het hoeft alleen nog maar uitgevoerd te worden. En wat rest is de Heer… De God die gekend wordt als de levende, die vast en zeker is als een rots.

Je loopt je dood tegemoet en deze laatste tocht naar de Waalsdorpervlakte lijkt een pad naar de afgrond, een weg naar beneden naar de diepste duisternis. Je stapt een dodelijke draaikolk binnen. En het enige wat je kunt doen is je uitstrekken naar de Heer – van wie zou je anders hulp kunnen verwachten? Wie anders zou je ziel tot rust kunnen brengen?

Hoop op God, want ik zal Hem weer loven; Hij is de volkomen verlossing van mijn aangezicht en mijn God.

Je loopt je dood tegemoet en je zingt van Gods altaren. Je weet dat de wereld die jij verlaat zo ontzettend ver bij God vandaan is – zoals veel pelgrims een enorm lange reis moesten afleggen om bij het heiligdom van de Heer te komen, zo ver moet jij reizen om dicht bij de Heer te komen, want hier in deze oorlog lijkt Hij niet te zijn…

Zoals een hert schreeuwt naar de waterstromen…zo droog en dor is het land… Het is de kaalheid en de droogte van het zuiden van Israël – ver bij Jeruzalem en de tempel vandaan. Wat een lange reis heeft de pelgrim nog af te leggen…

Wat een tocht moet de pelgrim nog maken vanuit het land van de Jordaan en het Hermongebergte helemaal aan de andere kant van Israël vandaan, verlangend naar de Heer…

Wat zijn ze ver bij het huis van de Heer vandaan, de pelgrims die komen vanuit het land zonder goedertierenheid, uit het midden van de mensen zonder waarheid en recht…

Het zijn de omstandigheden van de pelgrims in Israël, de pelgrims die ver bij Jeruzalem en het huis van God vandaan leven, het zijn de omstandigheden waarin Israël verkeert: in plaats van een land dat God vreest is het een mengelmoes geworden waarin het verbondsvolk leeft als had zij geen verbond met de Heer, zij leeft als heidenen te midden van anderen heidenen, van mensen die de God van Israël niet kennen.

En het zijn omstandigheden die herkenbaar zijn. Voor de mensen die leefden in de Tweede Wereldoorlog, maar ook voor ons. Want hoevelen bevinden zich niet ver bij God vandaan? Ook nu klinkt de vraag: ‘Waar is uw God?’

Waar is de God van Israël, de Vader van Jezus Christus?
Waar is Hij als de wereld in brand staat?
Waar is Hij als modderstromen je gezin bedekken?
Waar is Hij als geweren weerloze mensen neerschieten?
Waar is Hij als geliefden van de aardbodem verdwijnen?
Waar is Hij als een paar honderd meisjes ontvoerd worden en misbruikt worden?
Waar is Hij als je de ander ziet pijn lijden, als de ander kapot gaat van verdriet en gemis, als je gebroken bent door onzekerheid en angst, als je leven in brokstukken uiteen valt?

Mijn ziel, wat bent u onrustig in mij…

Ja, vind je ’t gek?! Logisch dat ik onrustig ben. Logisch dat ik verward ben. Logisch dat ik het uitschreeuw!

Ik voel me opgedroogd, leeg, dorstig en ik verlang naar levend water,
ik voel me door hoge golven van wanhoop overspoeld en ik snak naar adem,
ik voel me onterecht beoordeeld en ik verlang naar recht…

Zend uw licht en uw waarheid, laten die mij leiden…zodat ik kan gaan naar Gods altaar, naar God, mijn blijdschap, mijn vreugde…

Het blijft niet bij een schreeuw om hulp, de Psalmist laat het niet bij het uitroepen van de klacht. Hij roept zichzelf andere tijden in herinnering. Hij denkt terug aan de momenten waarop hij meeging in de stoet op weg naar Jeruzalem en vol vreugde lofliederen zong met de feestvierende mensenmassa. Hij herinnert zich de momenten waarop hij de goedheid, de ontferming van de Heer dag en nacht om zich heen wist. Hij weet dat God de bron van licht is en dat Hij betrouwbaar en waarachtig is.

En zo brengt de Psalmist zijn ziel tot rust. Zo brengt hij zijn emoties tot bedaren. Zo kan de Psalmist zichzelf ook telkens weer toespreken: ‘Wat ben je bedroefd, mijn ziel, en onrustig in mij.’ De heftige emoties die je voelt, de grote verwarring en twijfel die je ervaart – laat je er niet door neerdrukken! Zet er een rationeel antwoord tegenover, weerleg je eigen gevoelens door ze te bestrijden met de ervaringen uit de geschiedenis van God en mensen.

Wie deze Psalm zingt, overschreeuwt zijn eigen ellende. Want het is niet een lied van wanhoop, maar een lied van hoop. Ook als je je dood tegemoet gaat. Ook als je je in welke droogte dan ook bevindt. Ook als je overspoeld wordt door welke tegenslagen dan ook. Dat lijkt struisvogelpolitiek. Alsof je je verschuilt voor de werkelijkheid. Maar dat is het niet. Het is je verzetten tegen de hopeloosheid, het is je vastklampen aan de rots die God beloofd heeft te zullen zijn. Het is je vasthouden aan de beloften van God zoals die verwoord zijn in de Bijbel.

Hoop op God, want ik zal Hem weer loven, Hij is de volkomen verlossing van mijn aangezicht – Hij is mijn God…

18 mannen liepen hun dood tegemoet, uit de duisternis van de gevangenis, van de veroordeling en de bezetting liepen ze naar het licht, met woorden van deze Psalm 43 op hun lippen:

Dan ga ik op tot Gods altaren,
Tot God, mijn God, de bron van vreugd;
Dan zal ik, juichend, stem en snaren
Ten roem van Zijne goedheid paren,
Die, na kortstondig ongeneugt
Mij eindeloos verheugt.

De ellende kent een einde, de bron van heil komt dichterbij, met iedere stap kom je dichtbij het altaar van God. Of na Jezus’ lijden en dood is het misschien beter om te zeggen dat je met iedere stap dichterbij het kruis en het open graf komt. Want Jezus is door die wanhoop heen gegaan. En daardoor kunnen jij en ik het uitschreeuwen naar God en tegelijkertijd hopen op zijn goedheid en tegelijkertijd weten dat er andere momenten zullen komen.

Op 4 mei staan we stil bij de doden – de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Roepen we een periode van onze geschiedenis op die duister is. We staan stil bij de doden – mensen die omgekomen zijn, omdat ze opkwamen voor vrede, voor recht en waarheid, omdat ze ruimte wilden maken voor het licht, omdat ze slachtoffer werden van dat wat recht, waarheid en licht tegenwerkte. Vanavond zijn we stil. Maar we weten dat na deze dag de vrijheid gevierd wordt. Het duister van Hitlers macht is niet het einde. Na vijf donkere jaren is de oorlog voorbij. Hoe lang het duurt voordat de vrijheid definitief gevierd kan worden – dat weten we niet.

Tot die tijd: hoop op God…

bewerking van de verkondiging op zondagavond 4 meiGereformeerde Kerk Ottoland, naar aanleiding van Psalm 43, het lied dat de vijftien Geuzen en de drie Amsterdamse februaristakers zongen op weg naar de Waalsdorpervlakte waar ze gefusilleerd zouden worden op 13 maart 1941

bijlage:

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: