Over leven in een pastorie

…van een vrouw die haar handen vol heeft…

Pestgedrag

…en heb uw naaste lief als uzelf…

Hoe vaak hoor je die woorden niet in de kerk? Het gaat om de naastenliefde. Dat is de motivatie voor veel van ons handelen in de gemeente van Christus: we geven aan de collecte, we hebben een actieve diaconie, we hebben ouderlingen die omzien naar anderen, we hebben mensen die bloemen brengen bij hen die dat verdienen…kortom: we doen op allerlei mogelijke manier ons best om de ander lief te hebben als onszelf. En misschien zelfs nog wel liever te hebben dan onszelf, want ik koop nooit bloemen voor mezelf…

Zulke bekende woorden – en tegelijkertijd vind ik het zulke tricky woorden, want wat betekent het nou in de praktijk om de ander lief te hebben als jezelf. Ik ben daarover flink aan het nadenken gezet door een paar gebeurtenissen die elkaar opvolgden, maar het begon met het bericht van de zelfdoding van de Tim Ribberink, een 20-jarige knul uit Twente. Hij bleek zijn leven lang gepest te zijn – dat had hij in z’n afscheidsbrief geschreven en door die levenslange uitsluiting was het leven voor hem onmogelijk geworden. De rouwadvertentie waarin zijn afscheidsbrief was opgenomen, riep heftige reacties op.

Men was eensgezind in de verontwaardiging: iedereen vond dat dit niet kon, dat pesters aangepakt moesten worden. Dat het vreselijk was hoe anderen je leven kunnen verwoesten. En dat is het natuurlijk ook. De naastenliefde is blijkbaar ver te zoeken geweest in het leven van deze Tim.

Maar tegelijkertijd is het ook altijd gemakkelijk om met de vinger te wijzen naar de ander, om de ander als pestkop aan te wijzen. Om te zeggen: Oh, die klasgenoten van Tim, die zijn erg! Het is te gemakkelijk om de ander aan te wijzen als dader en ik heb daar van de week ook over nagedacht: zouden al die mensen die zo verontwaardigd zijn nou ook eerlijk naar zichzelf durven kijken? Zouden zij nooit iemand hebben gepest, zouden zij nooit iemand hebben buitengesloten? Ik wel.
Ik weet het nog goed hoe onzeker ik mij in de brugklas voelde. Ik voelde me daar zo misplaatst, want wij woonden in een rijtjeshuis, ik had geen dure merkkleding en ik was niet lid van de hockeyclub. Natuurlijk was ik daarin niet de enige, maar ja, dat voelde toch wel een beetje als de standaard van de school… En ik overschreeuwde mijn onzekerheid door mezelf te verheffen boven een ander. Zo gaat dat blijkbaar. Het werd een meisje waar ik eigenlijk jaloers op was. Ze had de pech twee erg grote, vooruitstekende voortanden te hebben en ik had een cartoon van haar gemaakt waarin ik haar tot een knagend konijn had omgebouwd. Die tekening had ik de klas rond laten gaan en natuurlijk vond ze dat niet leuk – en dan druk ik het nog zacht uit. De week erna waren er van die 10-minutengesprekken naar aanleiding van ons rapport en mijn ouders zaten braaf bij mijn mentrix. Die zei mijn ouders: Nou, u komt zeker om de situatie te bespreken tussen jullie dochter en … Maar mijn ouders wisten natuurlijk van niets. Ik kan jullie verzekeren dat het bij die ene tekening is gebleven…

…heb je naasten lief als jezelf… Sommige mensen vinden deze bijbeltekst moeilijk, omdat ze moeite hebben om van zichzelf te houden. Daar zit ook wel een kern van waarheid in. Zoals ik al aangaf: eigenlijk was mijn cartoon een poging om mijn eigen onzekerheid te overschreeuwen. Hield ik niet van mezelf? Dat zijn grote woorden die ik moeilijk vind om te gebruiken, maar feit is wel dat ik mezelf blijkbaar niet goed genoeg vond zoals ik was. Blijkbaar vond ik dat ik pas de moeite waard was als ik aan een andere standaard zou voldoen.

Het bericht van overlijden van Tim Ribberink maakte het debat over pesten weer actueel. Prima natuurlijk, want hoeveel volwassenen ervaren niet dagelijks de moeite in hun leven doordat ze moeten vechten tegen minderwaardigheidsgevoelens die ze zijn aangepraat in hun jeugd?! Maar mensen kunnen daarin ook doorschieten.
Er volgde een column van Luuk Koelman die zowel in de papieren krant Metro als online te lezen was, maar die zulke heftige reacties opriep dat de column ook weer verwijderd werd van internet. In zijn column maakte Koelman misbruik van de naam en uitspraken van Mariska Orbàn-de Haas waardoor ook zij bedolven werd onder een digitale stortvloed aan kritiek tot aan doodsbedreigingen toe, zodat uiteindelijk het bericht kwam dat zij moest onderduiken. Koelman was daar niet erg van onder de indruk, snapte de ophef over zijn column niet zo goed…
Er waren genoeg mensen die grote moeite hadden met de manier van schrijven van Koelman en die hem ervan beschuldigden nu net zo erg te zijn als de pesters waartegen hij zogenaamd wilde strijden…

…heb je naasten lief als jezelf… Constant merk je in onze samenleving de verschuiving van de ander naar jezelf. Jij bent belangrijker dan de ander. Het gaat om jou. En dat is een trend die volkomen haaks staat op de boodschap van het evangelie. Want het evangelie vertelt ons dat God niet zichzelf zo belangrijk vond, maar dat Hij van ons hield, dat Jezus niet zichzelf centraal stelde, maar de wil van zijn Vader. Tegelijkertijd weet ik ook wel dat er veel christenen aan een soort minderwaardigheidscomplex lijden. Ze hebben juist geleerd om zichzelf ten alle tijden weg te cijferen voor de ander. Dat zijn met name de mensen uit de generatie van mijn ouders en daarboven. Ik denk dat er genoeg mensen zijn die zich daarin nog herkennen: thuis werd je geleerd om je in te zetten voor het hele gezin. Het individuele belang telde veel minder of daar was misschien wel helemaal geen aandacht voor. Met als gevolg dat je nooit geleerd is om ook op te komen voor jezelf. Je geeft jezelf maar en je blijft maar geven. Jarenlang zonder dat je door hebt dat je jezelf zo voorbijloopt. En op een zeker moment is de maat vol. En ben jij op. Of je blijft je leven lang zo doorgaan en eindigt zonder dat je in je leven ooit het gevoel gehad hebt dat de genade ook voor jou was, want je was altijd te druk bezig met anderen en het zorgen voor anderen.
Zo wordt de kloof groter tussen mensen die geleerd is om zichzelf volledig in te zetten voor de ander, de mensen die niet geleerd hebben om van zichzelf te houden – en de mensen die vooral geleerd hebben om vanuit zichzelf te denken, die geleerd hebben dat de hele wereld om hen draait en die juist grote moeite hebben met het in beeld krijgen van de naasten.

Jezus zegt tegen de Schriftgeleerde dat hij er dichtbij is. Wanneer je naar de twee grote geboden leeft – God liefhebben met je hele wezen en je naaste liefhebben als jezelf – dan ben je deel van het koninkrijk van God. Als je wéét om welke geboden het gaat, dan ben je er al bijna – dan is het nog maar een kwestie van in de praktijk brengen. Wat moet je dan in de praktijk brengen? God liefhebben met je hele wezen: dus niet alleen met je verstand, met je kennis…maar ook niet alleen met je handen, met je daden…en ook niet alleen met je hart, met je emoties… Dat zou een eenzijdige manier van geloven zijn. En eenzijdigheid is gevaarlijk. Daarom heb je ook anderen nodig – om jouzelf compleet te maken. Je kunt het niet in je eentje, want met jouw manier van geloven heb je misschien wel een belangrijk deel van God leren kennen, maar niet alles.
Het gaat erom dat je God liefhebt met je hele wezen. Niet maar met een klein stukje dat jou wel goed ligt, maar met alles wat in je is. Maar wat stelt de liefde voor de Heer voor als het niet ook tot uiting komt in de liefde voor andere mensen? In de hele bijbel is dit steeds de rode draad geweest: God op de eerste plaats, maar nooit zonder oog en hart te hebben voor andere mensen. Zowel in de wetten van Mozes als in de evangeliën wordt dat benadrukt. Hoofd, hart en handen horen bij elkaar.

Hoe zou ons dat nou kunnen helpen in deze tijd? Er gaat iets mis. Wanneer mensen elkaar uitschelden, wanneer de één de ander belachelijk maakt, voor schut zet of de ander een grote mond geeft, dan laat je dus na om de ander met alles wat in je is lief te hebben. Dan laat je dus na om de Heer met alles wat in je is lief te hebben. Je kunt je afvragen of dat ook nodig is om elkaar lief te hebben. Is dat niet een beetje veel gevraagd?! Is respecteren niet voldoende? Is het niet genoeg om de ander beleefd te behandelen? Volgens Jezus niet. Liefhebben is méér dan respecteren. Liefhebben is dat wat van ons gevraagd wordt in de brief aan de Efeziërs: ‘Mannen, heb uw vrouw lief, zoals Christus de kerk heeft liefgehad…’ (5:25) Dat is de zuivere, zelfopofferende liefde – agapè, de liefde zoals God dat bedoeld heeft. En dat heeft niet zoveel met emoties en gevoelens te maken, maar alles met keuzen maken en luisteren naar wat de Heer wil. Dat is een liefde die de meeste van ons niet in overvloed uit zichzelf bezit, het is een liefde die ons gegeven wordt door degene die Liefde is.

Dus: als wij in onze maatschappij constateren – met Rabbijn Soetendorp – dat er een verruwing plaatsvindt, dan kunnen we daaruit concluderen dat mensen – zij en wij, jij en ik – teveel gericht zijn op onszelf. Dat we te weinig leven vanuit de liefde van de Heer die gericht is op het belang van de ander – wie die ander ook is, hoe de omstandigheden ook zijn. Wanneer we dat de kinderen leren die onder de zorg van ons als gemeente vallen, dan kunnen we een mentaliteitsverandering teweegbrengen. Maar het begint bij jou en mij – wij die een voorbeeld zijn voor jongere generaties. Als wij liefde geven, dan zullen wij respect ontvangen – een respect dat uiteindelijk kan leiden tot het betonen van dezelfde liefde.

God liefhebben boven alles en je naaste als jezelf…

Dat te weten is het begin, dan ben je al goed op weg. Dat te doen – dan ben je binnen. In het Koninkrijk van Hem die liefde is.

bewerking van de verkondiging uitgesproken in de Gereformeerde Kerk Ottoland op zondagavond 11 november 2012

Advertenties

2 reacties op “Pestgedrag

  1. Altijd leuk als er een Google Alert van jou binnenkomt omdat je over ‘Agapè’ schrijt 😉

    • dsmirjam
      15 november 2012

      Oh ja…en lees je dan vervolgens ook waarom ik over ‘agapè’ schrijf of interesseert je dat verder niet?! :-p

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 14 november 2012 door in Bij een bijbeltekst, Gereformeerde Kerk Ottoland en getagd als , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: