Debat over de hel

Neiging om toe te dekken
‘Ik moest weten of de Bijbel echt leert dat er een letterlijke hel bestaat.’ Met die woorden motiveert predikant Francis Chan zijn zoektocht in ‘Bestaat de hel?’ en die woorden zouden ook mijn woorden kunnen zijn.
Inderdaad, ik ben zo’n gelovige die gewoon altijd geloofd heeft dat er straks een hemel en hel wacht, een eeuwig leven en… iets anders. Iets dat de hel genoemd werd. Verder dan dat kwam ik niet. Ik kende het Bijbelse spreken over vuur, geween, tandengeknars, over die plek in de uiterste duisternis waar mensen naar verbannen werden die niet in Jezus Christus geloofden.

hoop
Ik kende de traditionele definitie van de hel en ik kende ook genoeg mensen die niet met Jezus leefden. En ik voelde mij tekortschieten: had ik hen niet (meer) moeten vertellen over de liefde van de Vader? Over zijn trouw, zijn beloften?
De zoektocht van Chan is dus ook mijn zoektocht! Ik ben bereid om kritisch te kijken naar mijn overtuigingen. Sterker nog: ik hoop – met Chan – dat mijn overtuiging niet klopt, dat er geen hel bestaat. Chan begint zijn zoektocht bij de voorstelling die leefde onder de Joden van de eerste eeuw voor Christus. Die voorstelling is niet eenduidig. Volgens het ene geschrift is het een eeuwigdurende straf, volgens het andere geschrift een tijdelijke kwelling.

hel
Voor de ene schrijver is het een plek waar je nooit meer vandaan komt, voor de ander is het een tijdelijke wachtruimte. De geschriften van het Nieuwe Testament sluiten daarbij aan – maar lijken ook een duidelijke keuze te maken: er is een plek van bestraffing en er is geen uitgang.
Die voorstellingen van een plek voor de doden waar ‘slechts’ een tijdelijke kwelling is, waar de dode tot inkeer kan komen – die voorstellingen zijn nooit verdwenen. Maar, volgens Chan zijn ze niet terug te vinden in de Bijbel. Dus hoewel Chan hoopt dat er geen hel is, kan hij niet ontkennen dat de Bijbel spreekt over een plek waar veroordeelden voor altijd zullen zijn.

uitgangspunt
De hel, dat is een thema dat mensen raakt, want het gaat over jou en mij, het gaat over mensen waar wij van houden. Het gaat over ons en hun behoud – of niet. En dat maakt deze discussie ingewikkeld. Want het is niet alleen een exegetische of een Bijbelstheologische discussie, maar het maakt het ook een pastoraal vraagstuk. Het vertrekpunt dat je kiest, is volgens mij ook bepalend voor de uitkomst.
Chan kiest de exegetische benadering, hij heeft veel aandacht voor Bijbelteksten in hun context, probeert Bijbelse begrippen te verhelderen door teksten met elkaar te vergelijken. Vanuit dit vertrekpunt houdt hij er geen rekening mee dat het uiteindelijk wel om mensen gaat. Dat maakt het gesprek over de hel voor mij zuiver.

bidden
Tegelijkertijd kun je het debat ook aangaan terwijl jouw niet-gelovige familieleden, vrienden, de onwetende kinderen in de hutjes van Verweggistan op je netvlies staan gebrand. Wanneer zij je werkelijk aan het hart gaan – probeer dan nog maar eens uit de Bijbel te destilleren dat zij voor eeuwig verloren zouden gaan. Al staat het er letterlijk: je zult je in alle bochten willen wringen om de tekst maar een andersoortige betekenis te geven, want je houdt van hen.
‘Vergeef me dat ik probeer bepaalde daden van U toe te dekken om U voor de wereld aanvaardbaarder te maken,’ bidt Chan en ik bid dat met hem mee. Moeilijk? Ja. Maar ik wil niet aan Hem twijfelen. Beter is het dan om zo eerlijk te zijn en te zeggen dat ik niet alles weet en snap – en dat ligt aan mij, niet aan Hem.

Dit artikel komt voor in dossier: Is God groter dan de hel? Gepubliceerd in het Nederlands Dagblad op woensdag 25 april 2012. Donderdag 26 april organiseert het Nederlands Dagblad een debatavond: Is God groter dan de hel? 

8 reacties

  1. Dank voor de helder bijdrage! Het antwoord op de vraag wat er letterlijk in de Bijbel staat, is uiteraard duidelijk (bv Mt 25). Of er volgens de Bijbel een plek die wij “hel” noemen bestaat, vind ik als volger van Jezus Christus echter minder boeiend. De vraag die jij / (en kennelijk ook Chan, ik heb hem niet gelezen) uit de weg gaat, is echter, of er iemand op deze plek zit. Volgens mij is hij namelijk sinds Paasochtend leeg.
    Want als volger van Jezus Christus geloof ik dat Hij juist voor allen gestorven is en opgestaan die eigenlijk de hel verdiend hadden. Voor de komst van Jezus gingen die er ook gewoon naartoe. Maar op Stille Zaterdag heeft Jezus volgens het NT (1Petr 3:19 en Eph 4:9 om maar twee plaatsen te noemen) allen in de hel opgezocht en hen eruit geleid.
    Het gebeuren van Goede Vrijdag en Pasen is HET fundament van het christendom. Het zou toch raar zijn als dit geen gevolgen zou hebben op de manier waarop God en JC onze levens gaan beoordelen! Met andere woorden: Als wij verkondigen dat het leven op aarde alleen op of eeuwige hemel of eeuwige hel uitloopt, dan ontnemen wij kruis en opstanding elk waarde en elk betekenis voor de eeuwigheid! Dan worden kruis en opstanding lekker binnenweerldse of binnenzielse aangelegenheden zonder echte betekenis erop hoe God mij en de wereld ziet.
    Met ander woorden: Een kerk die aan eeuwige hemel en eeuwige hel vasthoudt, heeft vooral oog voor een al dan niet moralistische controle van haar volgers en de wereld (de hel als stok achter de deur…). En ja, ik voor mijn deel zie dit interesse ook bij schrijvers van Bijbelboeken…
    Uiteindelijk komt ook dit vraagstuk erop neer, wat voor jou de Bijbel voorstelt en hoe je hem leest. De Bijbel uitsluitend vers voor vers letterlijk lezen, is natuurlijk prima. Maar bij een sluitend antwoord op zulke fundamentele en in wijze theologische vragen kom je pas als je hem integraal en dus “theologisch” leest.
    Ik ben benieuwd wat jij van Rob Bell’s boek over dit vraagstuk zal vinden!
    Helaas kan ik er morgen bij het debat niet bij zijn…

  2. Hoi Mirjam,

    Ik vind dit een goed stuk en tegelijk o zo moeilijk.

    2 opmerkingen.:

    1 deze regel,……de onwetende kinderen in de hutjes van Verweggistan op je netvlies staan gebrand. Wanneer zij je werkelijk aan het hart gaan – probeer dan nog maar eens uit de Bijbel te destilleren dat zij voor eeuwig verloren zouden gaan. Ik denk dat onwetende kinderen niet naar de hel gaan.

    2, Beter is het dan om zo eerlijk te zijn en te zeggen dat ik niet alles weet en snap – en dat ligt aan mij, niet aan Hem.

    Ben ik het helemaal me eens.

    Ik wens je Gods zegen en wijsheid toe donderdag .

    groet Thea.

  3. Met jouw woorden : Dat ligt aan mij en niet aan Hem geef je Gods grootheid aan. Weer een vb erbij in mn rugzak. Nu ga ik een ommetje doen. Mirjam bedankt !

  4. Dag ds. Mirjam. Nieuwe poging tot reactie. Die van vanmiddag kwam niet door.
    Ik begrijp onderken en waardeer de eerlijke worsteling met deze nogal gevoelige materie, want het heeft altijd direct verband met mensen in je omgeving, sterker, met mensen die je liefhebt. Aan de andere kant ben ik het helemaal met je eens om eerst en vooral te luisteren naar wat de Bijbel, en met name Jezus zelf, over deze dingen zegt. Interpreteren en (weg)redeneren is altijd secundair en afgeleid. Dat wil inderdaad niet zeggen dat we alles begrijpen of kunnen overzien. Dat wil zeker niet zeggen dat wij, hier, voortijdig, onze visie of ons oordeel op andere mensen los moeten laten. Dat is niet aan ons.
    Wat ik in dit soort discussies wel eens mis, is dat het altijd in verband staat met het oordeel, aan het eind van de tijd. Er zullen boeken worden geopend, met al onze daden, ja zelfs al onze gedachten. Het is dan wel God die recht zal spreken, maar hij doet dat aan de hand van ons eigen gedrag. En er zal ook een maat zijn, zowel in de straf, als in de beloning.
    Maar, het bijzondere is, dat er nog een ander boek is, het ‘boek des levens’, daar staan allerlei namen in geschreven. Dat is het niet-logische, niet-narekenbare wonder van genade, dat onze namen daarin staan vermeld, geschreven in andermans bloed, uiterste teken van opperste liefde.
    God doet dus iets aan onrechtvaardigheid, al denken veel mensen van niet. In dubbele zin zelfs. Hij meet het, weegt het en beoordeelt het. Maar er is, dwars daar doorheen, ook de mogelijkheid van verzoening. Dat mag onze drijfveer zijn om over de ze moeilijke dingen na te denken, met elkaar van gedachten te wisselen en te luisteren. Zonder direct, te snel, te vluchtig, klaar te staan met ‘ons oordeel’.
    Wijsheid en rust in de gedachtewisseling gewenst.

  5. Hallo Mirjam,

    Zonet zag ik jou op tv met Andries Knevel. Ik heb heel erg genoten van je oprechtheid. Van dicht bij jezelf blijven….van je authentieke manier van geloven.
    Van je openheid…..ik ben er door geraakt. Je hebt het echt heel mooi gedaan!!
    gr.marcel

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s